Tarihçe ve Vakıf Yerleşkesi
Vakfımız faaliyetlerini, İstanbul’un Fatih ilçesi, Derviş Ali Mahallesi, Nureddin Tekke Sokak’ta yer alan, 34 ada 2552 parsel numaralı arazide (yerleşke) sürdürmektedir. İlgili yerleşkede, 15 Kasım 1703 tarihinden önce Bekir Efendi Konağı bulunmakta iken, bu tarihten tekkelerin sedd edildiği 30 Kasım 1925 tarihine kadar, İstanbul’un kadim tasavvuf kültürünün önemli merkezlerinden biri olan Cerrahîliğin Merkez Tekkesi (Âsitâne) olarak kullanılmıştır. Cerrahîliği tesis buyuran Nureddin Cerrahî (kuddise sırruhû) (v. 1721) Hazretleri de aynı yerleşkede bulunan türbede medfundur.
Tekkelerin kapatıldığı 1925 yılında yerleşkenin yönetimi, tekkenin son postnişîni ve aynı zamanda Nureddin Cerrahî Türbesi’nin türbedarı olan Fahreddin Erenden’e kayd-ı hayat şartıyla tahsis edilmiştir. Tasavvufî kültürel mirasımızın yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması noktasında son derece önemli hizmetlerde bulunan Fahreddin Erenden, 1966 yılındaki vefatına kadar türbedarlık vazifesini kesintisiz olarak sürdürmüştür. Ardından Muzaffer Ozak tarafından Nureddin Cerrahî Türbesi ve Mescidi Koruma Derneği kurulmuş; yerleşke 1968 yılında resmî olarak bu derneğe devredilmiştir.
Vakfın Kuruluşu
1981 yılında ise, Erenden’in önde gelen talebelerinden, İstanbul’un kadim sanat ve kültür çevrelerinin mühim şahsiyetlerinden olan sahaf, hâfız ve vaiz Muzaffer Ozak öncülüğünde, aynı yerleşkede Türk Tasavvuf Mûsikisi ve Folklorünü Araştırma ve Yaşatma Vakfı kurulmuştur. Kurucu mütevelli heyetinde Safer Dal ve Ömer Tuğrul İnançer gibi tasavvuf kültürünün önemli isimleri de yer almıştır. Muzaffer Ozak’ın 1985 yılındaki vefatıyla vakıf başkanlığını Fahreddin Erenden’in talebelerinden Safer Dal devralmış; onun da 1999 yılında vefat etmesinin ardından görev hem Muzaffer Ozak’ın hem de Safer Dal’ın talebesi olan, son dönem tasavvuf musikisi ve folklorunun sembol şahsiyetlerinden, aynı zamanda Kültür Bakanlığı İstanbul Tarihi Türk Müziği Topluluğu’nun kurucu müdürü olan Ömer Tuğrul İnançer’e geçmiştir. İnançer’in 2022 yılındaki vefatının ardından vakıf başkanlığı, Kültür Bakanlığı’na uzun yıllar hizmet etmiş, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı Ahmet Özhan tarafından devralınmış olup hâlen bu görev kendisi tarafından sürdürülmektedir.
Muzaffer OZAK
Safer DAL
Ömer Tuğrul İnançer
Vakfın Amaçları ve Faaliyet Alanı
Vakfımız, Türk tasavvuf musikisi ve folklorunun araştırılması, belgelenmesi, eğitim yoluyla aktarılması alanlarında kesintisiz şekilde faaliyet göstermektedir. Kuruluşundan bugüne vakfımız, bu köklü geleneği hem kurumsal bir yapı içerisinde hem de aslına ve ruhuna uygun biçimde yaşatmak amacıyla konserler, sergiler, seminerler ve eğitim programları düzenlemekte; arşiv ve ihtisas kütüphanesi oluşturmakta, eserleri notaya almakta; dijitalleştirme yoluyla internet ortamına aktararak toplum yararına sunmakta; akademik çalışmaları desteklemekte ve basılı ile sesli yayınlar aracılığıyla kalıcı hâle getirmektedir.
Kültürel Mirasın Günümüze Taşınması ve Somut Hizmetler
Fahreddin Erenden’den devralınan bu kültürel miras, vakıf yöneticilerimizin gayretleriyle günümüze taşınmış; padişah ve türbe sarıklarının bakım ve yenilenmesinden tasavvuf musikisi icralarına, ritüellerin 1970’li yıllardan itibaren ulusal ve uluslararası düzeyde temsiline kadar geniş bir alanda somut hizmetler üretilmiştir. Eserlerin icrası, kayda alınması, dijitalleştirilerek araştırmacıların istifadesine sunulması ve müzik albümlerinin hazırlanması gibi çalışmalar, yerleşkemizi tasavvuf musikisi ve folkloru alanında yaşayan bir ilim ve sanat merkezi hâline getirmiştir. Özellikle yerleşkemiz bünyesinde kurulan ve 30.000’i aşkın kitap koleksiyonuyla alanında müstesna bir yere sahip olan tasavvuf ihtisas kütüphanesi, hâlihazırda akademik araştırmalara önemli katkılar sunmakta; yurt içinden ve yurt dışından gelen araştırmacılara açık bir bilimsel merkez olarak hizmet vermektedir.
Kesintisiz Tasavvuf Geleneği
Dönemin mer’î hukukuna göre Âsitâne, Dernek ve şu anda Vakıf merkezi olarak kullanılan Cerrahî Âsitânesi dünyada tasavvuf ve özelde Cerrahîlik kültürü, ilmi ve irfanının en önemli otoritesi ve merkezidir.
Vizyon
Türk tasavvuf musikisi, edebiyatı ve folklorunu; icra, metin, musiki, ritüel ve derviş çeyizi olarak anılan kıyafetleri tüm unsurlarıyla birlikte ilmî yöntemlerle araştıran, belgeleyen ve yaşatan; bu kadim irfan mirasının korunması, aktarılması ve temsilinde ulusal ve uluslararası düzeyde referans kabul edilen yaşayan bir ilim, sanat ve kültür merkezi olmak.
Misyon
Türk tasavvuf musikisi ve folklorunu bütün tarihsel, estetik ve sembolik boyutlarıyla tespit etmek, kayıt altına almak ve icra etmek; derviş çeyizi olarak adlandırılan kıyafetleri ve bu kıyafetlerin üretim yöntemlerini araştırmak, belgelemek ve yaşatmak; bu alanlarda akademik araştırmaları, yayınları ve eğitim faaliyetlerini desteklemek; konserler, törenler, sergiler ve bilimsel toplantılar yoluyla tasavvuf kültürünü aslına ve ruhuna uygun biçimde topluma ve dünyaya tanıtmak.